Suver Nuver
Oars as oars

Een vreemde eend in de bijt ?

De betekenis (De strekking)

Als een Fries vandaag de dag zegt dat iets "suver nuver" is, dan bedoelt hij of zij: "bijzonder vreemd", "wonderlijk" of "bizar".

Het wordt vaak gebruikt als reactie op een situatie die je niet direct kunt plaatsen, of gedrag dat nogal excentriek is. Als iemand zich heel vreemd gedraagt, hoor je al snel: "Dat is al een suver nuver sintsje" (Dat is een vreemd persoon).

De etymologische achtergrond

Wat de uitdrukking zo interessant maakt, is dat de letterlijke betekenis van de losse woorden vroeger totaal anders was. Het is een prachtig voorbeeld van hoe taal verandert.

• Suver: Dit woord is verwant aan het Nederlandse 'zuiver'. Vroeger betekende dit simpelweg schoon, helder, of puur. Tegenwoordig functioneert het in deze Friese uitdrukking vooral als een versterker (vergelijkbaar met "louter", "echt" of "volkomen").

• Nuver: Dit is de échte boosdoener van de betekenisverschuiving. Oorspronkelijk (in het Oudfries en Middelnederlands) betekende nuver juist keurig, netjes, fraai of beallijk. Het is historisch verwant aan het woord genoeglijk.

De historische paradox:

Vroeger betekende "suver nuver" dus eigenlijk: "buitengewoon netjes" of "volkomen fraai".

Hoe werd 'mooi' veranderd in 'vreemd'?

De omslag van "keurig" naar "raar" is waarschijnlijk ontstaan door ironie of spot. Als iets zó overdreven netjes, opgetut of modieus was dat het buiten de boot viel, zeiden mensen spottend dat het wel erg nuver was.

In de loop der eeuwen is die spottende ondertoon de hoofdbetekenis geworden. Wat ooit "bijzonder netjes" was, werd "zo uitzonderlijk dat het vreemd is". Het Nederlands heeft overigens een soortgelijke verschuiving gekend met het woord "aardig" (wat vroeger 'van goede aard/afkomst' betekende, maar nu ook 'eigenaardig' of 'vreemd' kan betekenen, zoals in: "Een aardig detail").

Samengevat

Als je "Suver Nuver" hoort, hoor je een eeuwenoude taal-echo.